Met Disclosure Day keert misschien wel de bekendste regisseur ter wereld terug naar het onderwerp dat ons allen zo bezig houdt. In de nieuwe film van Steven Spielberg proberen Emily Blunt, Josh O’Connor en Colman Domingo geheimgehouden bewijs van UFO-ontmoetingen openbaar te maken. Het is Spielbergs eerste echte zomerblockbuster in tien jaar en zonder twijfel een van de langstverwachte UFO-films van de afgelopen jaren.
De timing had bijna niet treffender kunnen zijn. In februari kondigde president Trump aan dat hij Amerikaanse overheidsdiensten opdracht had gegeven om documenten over UFO’s, UAP en mogelijk buitenaards leven vrij te geven. Op 8 mei verscheen de eerste grote hoeveelheid dossiers, gevolgd door nieuwe publicaties op 22 mei en — alsof een Hollywoodpublicist het zo had gepland — op 12 juni, precies op de Amerikaanse releasedag van Disclosure Day. De vrijgegeven stukken brachten het onderwerp opnieuw nadrukkelijk onder de aandacht van het grote publiek.
Spielberg lijkt met zijn film dus precies op het juiste moment te komen. Maar is Disclosure Day ook de film waarop we hadden gehoopt? De columnisten van UFOzaken.nl noteerden ieder kort hun gedachten over de film.
Tanya Wijngaarde
Natuurlijk is een film over UFO’s en disclosure een must voor elke liefhebber van het onderwerp. Of eigenlijk de onderwerpen, meervoud. Want Spielberg heeft in Disclosure Day alle gerelateerde thema’s meegenomen: close encounters, screen memories met dieren, abductions, remote viewing, telepathie, symboliek, en existentiële vraagstukken over de plaats van niet-menselijke intelligentie binnen religieuze overtuigingen. Voor wie hierin thuis is een feest van herkenning, en dan ook nog met een uitstekende cast.
Toch komt het geheel zelfs (of juist?) voor de ‘ingewijden’ al snel rommelig en oppervlakkig over. Er wordt heel veel aangeraakt, maar weinig verdiept. En de rode draad is zwak, waardoor de verschillende elementen niet echt samenkomen. Daarnaast wringt de interpretatie soms met hoe de fenomenen doorgaans worden beschreven; de weergave van remote viewing bijvoorbeeld, had veel weg van een soort bezetenheid.
Opvallend is ook het sterk Amerikaanse en christelijke perspectief op een thema dat de hele wereld aangaat. Opnieuw worden de bekende verhalen over de crash bij Roswell, reverse engineering en doofpotten opgevoerd. Zo wordt een universeel thema teruggebracht tot een nationaal narratief met een typisch happy end (met hier en daar zelfs een tenenkrommend moment). Wat daardoor vooral ontbreekt is iets nieuws: een andere invalshoek of een onverwachte laag. Dat past misschien goed bij Spielbergs benadering, maar ik had het eerlijk gezegd toch anders gehoopt.
Bram Roza
Voorafgaand aan de bioscooprelease van Disclosure Day deed Spielberg opvallende uitspraken over de film. Zo zei hij dat er “veel meer waarheid dan fictie” in zat en dat de film was “gebouwd op een fundament van waarheid”. Daarmee joeg hij de verwachtingen binnen de UFO-community flink op. Ook bij mijzelf. Uiteraard ook omdat ik ben opgegroeid met Close Encounters of the Third Kind, die ik nog steeds acht als beste speelfilm over het onderwerp.
Maar die film kwam uit een ander tijdperk, en dat is te merken. Mijn grootste bezwaar is dan ook de onogelijke CGI. De dieren die als screen memory dienen en vooral de aliens zelf ogen als computerkitsch. Geef mij maar tastbare special fx: iets dat werkelijk voor de camera staat. Dat gaf Close Encounters ook deels zijn magie.
De film heeft helaas naast ongeloofwaardige effecten ook wat ongeloofwaardige scènes, zoals iemand die ongezien langs tientallen agenten sluipt achter een open hekwerk waar hij bovenuit steekt.
Daarnaast stelt de film ufologisch enigszins teleur. Ik heb genoten van de vele verwijzingen en die plaatsen het verhaal met één teen in de echte wereld, maar de grotere ideeën voelen minder overtuigend. Vooral de gesproken alien-taal stoorde me; in veel getuigenissen wordt namelijk telepathische communicatie beschreven. Niet bepaald handig voor een film die vooraf deels als waarheid werd gepresenteerd.
Maar full disclosure: ik ben een cynische klootzak. Het is ook gewoon een lekkere blockbuster. Spielberg levert spektakel, dat is zijn werk. Alleen had hij de verwachtingen door zijn uitspraken niet zo hoog moeten opschroeven. Aan het eind van de dag is Disclosure Day een vermakelijke achtervolgingsthriller met een UFO-thema, meer niet. En wie weet, is dat precies wat er nodig is om meer mensen in het onderwerp te laten interesseren.
Douwe Bosga
Dankzij Close Encounters of the Third Kind (1977) en E.T. The Extra-terrestrial (1982) wordt Steven Spielberg beschouwd als de maker van sciencefiction films. En dat is ook het label dat zijn nieuwste film, Disclosure Day, krijgt. Hoewel scifi meestal gaat over wetenschap en technologie, gesitueerd in een wereld in de (verre) toekomst, is dat bij Disclosure Day niet het geval. De titel van de film verwijst naar het doorbreken van de geheimhouding rondom UFOs, een proces waar we inmiddels middenin zitten met hoorzittingen in het Amerikaanse congres met klokkenluiders uit defensie en inlichtingendiensten.
Laat ik voorop stellen dat ik de film met plezier heb bekeken. En natuurlijk geeft Spielberg een eigen draai aan het thema. In de film verschijnen herten, een vos en een rode kardinaal, die boodschappen overbrengen. Het is Spielbergs interpretatie van wat in tal van UFO-ervaringen gerapporteerd is. Mensen zien een lichtverschijnsel in combinatie met een nabije ontmoeting met een dier – vooral uilen en herten worden gemeld – en blijken vervolgens tijd (1-2 uur) kwijt te zijn. Als ze zich die verloren tijd bewustmaken, komen zer achter het beeld van het dier veelal wezens tevoorschijn, wezens zoals Spielberg die al toonde in Close Encounters en E.T., en die hij baseerde op beschrijvingen die hij aantrof in de archieven van het Center for UFO Studies. Spielberg zelf zegt dat hij met Disclosure Day, meer dan met Close Encounters, laat zien wat er echt speelt. Fiction? Zeker. Science? ....
Erwin Noorman
Stel dat morgen een van de meest schokkende mededelingen uit de menselijke geschiedenis gedaan wordt: buitenaards intelligent leven bestaat, en bovendien wordt de aarde al jarenlang bezocht door niet-menselijke beschavingen. Dit roept onvermijdelijk fundamentele vragen op over politiek, religie, economie, veiligheid en de menselijke identiteit zelf.
In DD belicht Spielberg deze kolossale implicaties mijns inziens te beperkt; de film is in een thrillerachtig achtervolgingsjasje gegoten en biedt daarmee een groot deel van de film te weinig ruimte voor diepere lagen. Ook zijn niet alle karakters opgebouwd met voldoende diepgang. Ondanks het prachtige acteerwerk van Emily Blunt blijft de rol van Josh O’Connor hangen in een bijrol als drager van de verhaallijn maar niet als oprecht en principieel mens met de bijbehorende gedrevenheid. Daarnaast is het spreken in Lichttaal en gedachten van andere mensen kunnen lezen (en kunnen manipuleren) misschien een brug te ver maar dat is een kwestie van smaak. Ook heb ik een groot deel van de film de daadwerkelijke aanwezigheid van aliens gemist. Pas aan het eind komt er in de achtergrond van een TV programma een en ander langs maar hier had ik meer van verwacht, wellicht op het verkeerde been gezet door de fraaie trailers?
Dat klinkt alsof ik het geen goede film vond? Integendeel. Er is meer goed verteld dan verkeerd mag ik wel zeggen. Los van de fraaie beelden, de sfeer en achtervolgingen in de beste Hollywood stijl is er door Spielberg aan een doos van Pandora gerammeld en dwingt hij de kijker om lastige vragen te stellen én te beantwoorden.
De grootste uitdaging zou wellicht niet zijn om de aliens te begrijpen, maar hoe deze nieuwe werkelijkheid de mensheid zou kunnen veranderen. Deze spiegel schetst Spielberg haarscherp, waarbij ouderwetse hebzucht, controledrang en machtswellust de voornaamste drijfveren blijken te zijn voor overheden en geheime diensten. En helaas is dat géén sciencefiction.
Roel Haanen
Kon Disclosure Day aan mijn torenhoge verwachtingen voldoen? Ik vrees van niet. Het zou daarom oneerlijk zijn om de film te beoordelen op de verschillen tussen wat ik hoopte te gaan zien en wat ik zag: een zenuwslopende, voortreffelijk gemaakte paranoia-complotthriller die ons vanaf de eerste shots midden in de actie dropt en in 2,5 uur nauwelijks op adem laat komen. Denk Three Days of the Condor, met als inzet een rugzak vol digitale X-files. Het is een verdomd spannende achtbaanrit.
Maar Spielberg heeft natuurlijk ook iets te vertellen met deze film. En het siert hem dat hij daarbij geen blad voor de mond neemt. In de publiciteitsinterviews zei hij meermaals dat Disclosure Day meer feit dan fictie is. Bravo!
En de film weerspiegelt die overtuiging. Of beter: de dialogen weerspiegelen die overtuiging, soms op het didactische af. Anders dan Close Encounters of the Third Kind, een film die vragen stelde, en die gezien kon worden als een metafoor voor onze obsessie met onze plek in de kosmos, geeft Disclosure Day antwoorden. Niet over wie ze zijn, waar ze vandaan komen en wat ze hier komen doen, maar wel over hoe contact met een buitenaardse beschaving de mensheid kan verenigen. Een hoopvolle boodschap in cynische tijden.
Disclosure Day hielp me eraan herinneren wat ik zo fascinerend vind aan het UFO-fenomeen. En dat is het vreemde, het onlogische, het ongerijmde. UFO’s lijken onze realiteit binnen te dringen en een hoop weirdness met zich mee te brengen. Spielberg is blijkbaar meer een nuts & bolts guy. Alles in zijn film (graancirkels, alien ontvoeringen, screen memories, buitenaardse artefacten) heeft een praktisch karakter. Die letterlijke interpretatie berooft het fenomeen van zijn mysterie. Het is daarmee niet de film waarop ik hoopte. Maar so what? Dit is Spielbergs visie, het is zijn slotargument. Zijn feestje. En het is 2,5 uur dikke pret. Laten we blij zijn dat we het mee mogen vieren.
Taede Smedes
Mijn verwachtingen waren hooggespannen. Maar na afloop van deze achtbaanrit bleef ik enigszins verward achter. De film eindigt abrupt. Te abrupt voor mijn gevoel. Ja, het verhaal is rond. Ja, het lijkt allemaal goed af te lopen. Ja, zelfs de slechtste mensen lijken toch een bepaalde kwetsbaarheid te hebben. Spielberg-films lijken vrijwel altijd het goede in de mens te willen laten zien.
Tegelijkertijd blijven de aliens in de film ambivalent. Ze hebben geavanceerde technologie, maar blijken toch zo kwetsbaar? Wat is hun intentie? Hoe zit het met de grimmige kant van UFO-ervaringen die bijvoorbeeld vrouwen rapporteren?
En hoe zit het met alle theologische vragen? Natuurlijk, moeder-overste komt met het prachtige middeleeuwse idee dat God een oneindig universum geschapen heeft, dat niet alleen voor de mens bedoeld is. Maar is daarmee theologisch alles gezegd?
Deze film gaat over Disclosure Day. Hier is disclosure het einde, terwijl het in werkelijkheid het begin is van een nieuwe wereld. Hoe zal de mensheid op disclosure reageren? Met empathie? Of juist met nog meer chaos en geweld? We hebben een keuze, die begint met luisteren naar elkaar. Zal het voldoende zijn?
Ondanks mijn verwarring en misschien zelfs frustratie, denk ik toch dat dit een klassieker gaat worden, precies omdat je over deze film kunt blijven praten. De vragen blijven, zoals dat ook in werkelijkheid met het UFO-fenomeen het geval is.