The Age of Disclosure was binnen twee dagen na verschijnen de meest succesvolle documentaire op Prime ooit. Meer dan dertig overheidsmedewerkers en militairen beweren hierin dat de Amerikaanse overheid al decennia kennis over ufo’s en buitenaards leven achterhoudt. Toch blijft na ruim honderd minuten kijken vooral één vraag hangen: wat is hier nu eigenlijk onthuld?
Regisseur en producer Dan Farah (bekend als producer van onder meer Spielbergs Ready Player One) presenteert zijn The Age of Disclosure als omslagpunt. In de documentaire spreken kopstukken uit defensie- en inlichtingenkringen over geheime ufo-programma’s, verborgen technologie en kennis die decennialang zou worden achtergehouden.
De claims die worden geuit zijn spectaculair: meerdere soorten niet-menselijke intelligenties uit een ander deel van het universum hebben ons ontdekt. Ze zijn 'al heel' lang op aarde en er is sinds minimaal 80 jaar interactie met de mensheid. Helaas vertegenwoordigen de ufo’s ook een dreiging, niet alleen op nationaal maar mogelijk zelfs op existentieel niveau. Hoewel voor deze claims fysiek bewijs is, vindt de top van de Amerikaanse overheid het niet nodig hierover openheid te geven, aldus de documentaire.
De kijker wordt door dit verhaal geleid door zelfbenoemd klokkenluider en voormalig defensiemedewerker Luis Elizondo. Het relaas wordt ondersteund door 33 (voormalige en actieve) militairen, inlichtingenmedewerkers en politici. Onder hen ook senatoren en de huidige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken en nationaal veiligheidsadviseur, Marco Rubio. Dat droeg bij aan de belangstelling van gevestigde media als CBS, ABC, The Guardian en The New York Times. De film stond bij de laatste in de top 50 van aanbevolen films over 2025 en werd zelfs vertoond in het Amerikaans Congres.
Verbeelding
Door recensenten wordt met name ‘de kwaliteit van de productie’ geprezen. Maar er is ook kritiek. Want een tegengeluid, kritisch doorvragen en zicht op bewijs ontbreken. Desondanks laat het succes van de documentaire, wekenlang zelfs populairder dan veel grote speelfilms, goed zien hoe aansprekend het verhaal is.
Geplaatst in de geschiedenis van eerdere pogingen tot disclosure, het idee dat de overheid verborgen kennis over ufo’s moet vrijgeven, toont de film vooral een patroon. Want disclosure is een terugkerend narratief in de ufo-geschiedenis, waarin vaak hoge verwachtingen worden gewekt die niet worden ingelost. Ondanks eerdere ontmaskeringen en uitblijvend bewijs blijven de verhalen toch tot de verbeelding spreken. En daarin speelt ook de communicatie vanuit de Amerikaanse overheid zelf een rol.
Onduidelijkheid
In juli 1947 crashte een vliegende schotel bij het plaatsje Roswell in New Mexico (VS). Althans, dat meldden verschillende kranten op basis van een door de luchtmachtbasis van Roswell verstuurd persbericht. Een dag later werd het persbericht ingetrokken: het was toch een weerballon. Omdat die verklaring onhoudbaar bleek, verklaarde de luchtmacht in 1994 dat het een geheim spionageproject betrof. Drie jaar later werd de verklaring opnieuw aangepast omdat meerdere getuigen ‘lichaampjes’ hadden gerapporteerd: het zou een test met dummy’s zijn geweest. Probleem dat bij die verklaring werd gevonden: crashtestdummy’s werden pas in de jaren 50 ontwikkeld. Vooral de telkens aangepaste uitleg van de luchtmacht voedde de speculatie dat ‘de overheid’ meer wist dan zij bereid was te zeggen.
Marginaliseren
Van 1948 tot en met 1969 onderzocht de Amerikaanse luchtmacht ufo-meldingen in de projecten Sign, Grudge en Blue Book. Hoewel honderden gevallen onverklaard bleven, koos de luchtmacht ervoor het fenomeen naar buiten toe te minimaliseren. Want in de context van de Koude Oorlog werden ufo-meldingen hoofdzakelijk als risico beschouwd: de Washington-ufo-golf van 1952 liet goed zien dat de honderden meldingen de militaire communicatie konden ontregelen en bovendien paniek veroorzaakten. Een probleem dat het door de CIA ingestelde Robertson-panel in 1953 bevestigde. Het advies was dan ook om ufo’s in de publieke opinie te marginaliseren en bagatelliseren, onder andere via media en populaire cultuur.
Maar de CIA hanteerde een schijnbaar dubbele agenda. Want achteraf bleek uit vrijgegeven documenten dat de inlichtingendienst sommige ufo-meldingen bewust niet ontkrachtte; ufo’s waren een effectieve dekmantel voor de ontwikkeling van spionagevliegtuigen zoals de U-2 en de A-12.
Ufo-mythologie
Het uitblijven van een bevredigend overheidsstandpunt over de aard van de onbekende objecten legde de basis voor het diepe wantrouwen dat nog steeds voortduurt. En het gaf ruimte voor speculaties, die uitmondden in het huidige ufo-narratief: ufo’s zijn buitenaardse (of interdimensionale) voertuigen en de bemanning (aliens) heeft heimelijk interactie met de mensheid. De wens tot openbaarmaking van de geheime kennis die de overheid zou hebben, is een essentieel onderdeel van deze ufo-verhalen.
De verhalen hebben kenmerken van een mythologie, zonder een uitspraak te willen doen over de realiteit van de verhalen. Het zijn steeds terugkerende verhaallijnen met de ufo’s als boodschappers uit de hemel, met geheimgehouden kennis daarover, en de ufo-onderzoekers (ingewijden) als de helden. De queeste is het streven naar openbaarmaking en de openbaarmaking zelf de heilige graal.
Disclosure beweging
Sinds de jaren negentig van de vorige eeuw is sprake van een losjes georganiseerde ‘disclosure-beweging’, gebaseerd op de gedeelde overtuiging dat de samenleving recht heeft op de waarheid over ufo’s. Binnen deze disclosure-beweging worden feitelijke getuigenissen over onverklaarde fenomenen vaak verweven met spectaculaire claims over gevonden technologie of niet-menselijke lichamen. Claims waarvoor bewijs ontbreekt of die aantoonbaar onjuist blijken, zoals de Atacama-alien of buitenaardse implantaten. Daardoor vervaagt het onderscheid tussen vastgestelde onverklaarbare fenomenen en onbewezen complottheorieën.
Disclosure in de marge
In 2001 bood disclosure-activist Steven Greer met zijn Disclosure Project via een persconferentie een podium aan meer dan 20 getuigen uit het leger en de overheid. Dit werd in 2010 opgevolgd door een persconferentie van ufo-onderzoeker Robert Hastings, waar o.a. oud-militair Robert Salas onthulde hoe ufo’s in 1967 kernraketten deactiveerden bij de Malmstrom luchtmachtbasis. De Citizen Hearing on Disclosure volgde in 2013, waarbij onder meer ufo-onderzoekers en militairen getuigden om druk uit te oefenen op het Congres. De laatste was overigens ook een uit privégeld betaalde persconferentie, geen echte hoorzitting. Deze initiatieven bleven grotendeels in de marge; ze kregen beperkt aandacht en hadden geen brede politieke of media-impact.
De inhoud van deze persconferenties was vergelijkbaar met The Age of Disclosure. En ook in The Age of Disclosure is de kern van de beweringen afkomstig van een relatief kleine groep betrokkenen die elkaar al langer kennen uit eerdere netwerken en regelmatig naar elkaars inzichten en beweringen verwijzen, onder wie Hal Puthoff, Jay Stratton, Gary Nolan en Eric Davis. Hun verklaringen staan daardoor niet op zichzelf, maar maken deel uit van een intern kennisnetwerk.
Omslag
De echte omslag kwam in 2017 met een onthullend artikel in de New York Times, waarin werd gesteld dat het Pentagon 22 miljoen dollar had geïnvesteerd in ufo-onderzoek. Dat bleek achteraf een wat overtrokken beeld van de werkelijkheid, maar leidde wel tot een politiek debat over nationale veiligheid en transparantie. In 2021 verklaarde de Amerikaanse overheid dat Unidentified Aerial Phenomena (UAP, het minder beladen woord voor ufo’s) onverklaarde fysieke objecten zijn.
In 2022 vond hierover de eerste officiële hoorzitting in het Congres plaats, die onder meer leidde tot de getuigenis van voormalig inlichtingenofficier David Grusch in 2023. Grush beweerde onder ede dat de VS in het bezit is van niet-menselijke technologie. Overigens baseerde hij zich daarbij niet op eigen waarnemingen, maar op verklaringen van anderen.
Waar disclosure eerder een marginale activiteit was, ontwikkelde het sinds 2017 naar formele debatten en een proces waarbij het Amerikaanse Congres nu via de UAP Disclosure Act (2025) probeert geheimhouding door defensiebedrijven en inlichtingendiensten wettelijk te doorbreken. Op dit moment ligt er een wetsvoorstel in het Congres dat de president zou verplichten om alle ufo-gerelateerde documenten binnen 270 dagen na ondertekening te declassificeren.
Ontgroening
Toch is nog altijd niet zeker wát er precies disclosed kan en moet worden. Sommige ufo-mythen lijken juist aangewakkerd vanuit militaire kringen.
In de documentaire Mirage Men (2013) vertelt Richard Doty, gepensioneerd geheim agent bij de luchtmacht, hoe valse informatie over ufo’s bewust zou zijn verspreid in kringen van ufo-onderzoekers om de aandacht van geheime projecten af te leiden. Het Pentagon erkende in 2025, na onderzoek van The Wall Street Journal, dat het leger strategisch gebruikmaakte van desinformatie en verzonnen verhalen, om geavanceerde wapenprogramma's te verhullen en de aandacht af te leiden van gevoelige testlocaties. Ook zou er binnen Defensie jarenlang een ontgroeningsritueel zijn geweest, waarbij zogenaamd geheime informatie over een overheidsproject over aliens werd gedeeld.
Daarnaast is het niet ondenkbaar dat de VS op top-intelligence niveau verhalen over geconfisqueerde buitenaardse (en dus superieure) technologie ondersteunt om geopolitieke overwegingen. Een scenario dat ook in The Age of Disclosure - mogelijk onbedoeld - wordt gesuggereerd door Elizondo en Rubio.
Defensie-industrie
Bovendien kan disclosure, bezien vanuit de defensie-industrie, een manier zijn om de angst voor een nieuwe, onbekende dreiging aan te wakkeren. Historisch gezien is zoiets altijd goed voor de aandelenkoersen van defensiebedrijven. En waar geheimhouding eerst noodzakelijk was om nieuwe technologie te beschermen, is het nu eerder een barrière voor de verdere ontwikkeling. Officiële erkenning van het bestaan van dreigende, ongeïdentificeerde vliegende objecten, kan bedrijven als Lockheed Martin in staat stellen om te lobbyen voor miljarden aan overheidsbudgetten, in plaats van afhankelijk te zijn van beperkte ‘zwarte’ budgetten.
En een erkende dreiging kan verder langdurige, lucratieve contracten rechtvaardigen en mogelijk een wettelijk pardon bieden voor het jarenlang achterhouden van informatie en materialen. Vanuit dit perspectief zou disclosure dus kunnen worden gezien als een zorgvuldig geplande stap binnen de strategie van de defensie-industrie.
Wat zich werkelijk op strategisch topniveau afspeelt blijft voor het publiek, politici en disclosure-aanhangers onduidelijk.
Betekenis
Dat er ongeïdentificeerde objecten of verschijnselen in de lucht worden gezien, lijdt geen twijfel. Er zijn prachtige documentaires over gemaakt, zoals onlangs op de VRT het driedelige Ufo’s boven België, over de Belgische ufo-golf van eind jaren tachtig en begin jaren negentig. Met uiteenlopende onafhankelijke getuigen, van verbaasde burgers en ufo-onderzoekers tot politie en (oud-)militairen, origineel geluids- en beeldmateriaal (inclusief radarbeeld) én sceptici. En de enig mogelijke conclusie: we weten nog steeds niet wat het was.
In The Age of Disclosure daarentegen worden vooral oude mythen en spectaculaire maar onbewezen claims nieuw leven in geblazen. Het succes van deze productie zegt zo uiteindelijk minder over de aanwezigheid van niet-menselijk leven op aarde dan over hoe moderne samenlevingen omgaan met geheimen, autoriteit en het verlangen naar betekenis.